وکیومتراپی یا NPWT (Negative Pressure Wound Therapy) یکی از پیشرفتهترین روشهای درمان زخم است که با اعمال فشار منفی کنترلشده بر روی زخم، موجب تخلیه ترشحات، کاهش التهاب، افزایش جریان خون و تسریع بازسازی بافت میشود. در این روش، پانسمان تخصصی به دستگاه وکیوم متصل شده و با مکش مداوم یا متناوب، محیطی ایدهآل برای ترمیم زخم فراهم میگردد. وکیومتراپی برای انواع زخمهای مزمن، عمیق، عفونی، بستر، دیابتی و جراحی مؤثر است و یکی از روشهای استاندارد در مراکز درمانی پیشرفته جهان به شمار میرود.
وکیومتراپی یک روش حساس و تکنیکی است که اگر بهدرستی انجام نشود، میتواند منجر به خونریزی، آسیب بافتی، نشت هوا، آلودگی پانسمان و تشدید عفونت شود. تنظیم دستگاه، انتخاب پانسمان مناسب، تنظیم فشار منفی، کنترل ترشحات و زمانبندی صحیح تعویض پانسمان نیازمند تخصص است. همچنین نوع زخم، عمق، وسعت، میزان نکروز و شرایط عمومی بیمار باید پیش از آغاز درمان کاملاً ارزیابی شود. انجام این روش باید توسط کارشناس متخصص زخم و با دستگاه استاندارد صورت بگیرد.
در بهدرمان، وکیومتراپی برای زخمهای عمیق و مزمن با دستگاههای استاندارد، پانسمان تخصصی و توسط کارشناس زخم انجام میشود. هدف از این خدمات، کاهش بار میکروبی، افزایش سرعت ترمیم، کاهش ترشح و جمع شدن لبههای زخم است. خدمات در کلینیک و در منزل قابل ارائه هستند.
ابتدا زخم بهطور کامل بررسی میشود تا مشخص گردد وکیومتراپی مناسب بیمار هست یا خیر. عمق و وسعت زخم، نوع ترشحات و وجود بافتهای مرده تعیینکننده پروتکل درمانی هستند. پس از ارزیابی، مقدار فشار منفی و تعداد جلسات مشخص میشود.
بررسی نوع زخم (دیابتی، بستر، جراحی، عفونی و…)
ارزیابی عمق زخم و وجود تونل یا جیب
تعیین میزان ترشح و نوع عفونت
بررسی بافت نکروزه یا مرده
انتخاب شدت فشار منفی مناسب
برنامهریزی تعداد جلسات و تعویض پانسمان
پیش از نصب دستگاه، زخم باید بهصورت دقیق پاکسازی شود تا بافت نکروزه و عفونتهای سطحی از بین بروند. سپس پوست اطراف حفاظت میشود تا هنگام نصب دستگاه نشت هوا ایجاد نشود. این مرحله برای اثربخشی وکیوم بسیار مهم است.
حذف بافت مرده (دبریدمان)
کنترل بار میکروبی و عفونت
شستوشوی تخصصی زخم
آمادهسازی حاشیه پوست برای جلوگیری از نشت هوا
کاهش التهاب اولیه
مدیریت درد پیش از نصب دستگاه
در این مرحله فوم مخصوص داخل زخم قرار داده میشود و روی آن پانسمان آببندی میگردد. دستگاه وکیوم به پانسمان وصل شده و فشار منفی شروع به کار میکند. مکش کنترلشده باعث کاهش ترشح، افزایش جریان خون و نزدیک شدن لبههای زخم میشود که روند ترمیم را بهطور قابلتوجهی سرعت میبخشد.
قرار دادن فوم یا گاز مخصوص وکیوم داخل زخم
آببندی کامل پانسمان با چسب استریل
اتصال دستگاه و تنظیم فشار منفی
تخلیه مداوم یا متناوب ترشحات
کاهش ادم (ورم) و افزایش جریان خون
جمع شدن لبههای زخم و تحریک ترمیم
پس از شروع درمان، زخم بهصورت مداوم بررسی میشود. در هر جلسه میزان بافت ترمیمی، ترشحات، التهاب و نشتی احتمالی بررسی و تنظیمات دستگاه اصلاح میشود. این پایش مداوم، کلید موفقیت وکیومتراپی است.
بررسی نشتی هوا
کنترل میزان ترشح در مخزن
تعویض پانسمان در زمانهای تعیینشده
تنظیم مجدد فشار منفی بر اساس پاسخ زخم
بررسی ایجاد بافت گرانولیشن (بافت ترمیمی)
آموزش مراقبت در منزل